ACTUS III
sc iii
DEMEA [SENEX] SYRVS [SERVOS]
DE. Disperii: Ctesiphonem audiui filium 355
una adfuisse in raptione cum Aeschino.
id misero restat mihi mali, si illum potest,
qui aliquoi reist etiam, eum ad nequitiem adducere.
ubi ego illum quaeram? credo abductum in ganeum
aliquo: persuasit ille inpurus, sat scio. 360
sed eccum Syrum ire uideo: iam hinc scibo ubi siet.
atqui hercle hic de grege illost: si me senserit
eum quaeritare, numquam dicet carnufex.
non ostendam id me uelle. SY. Omnem rem modo seni
quo pacto haberet enarrauimus ordine. 365
nil quicquam uidi laetius. DE. Pro Iuppiter,
hominis stultitiam! SY. Conlaudauit filium;
mihi, qui id dedissem consilium, egit gratias.
DE. Disrumpor. SY. Argentum adnumerauit ilico;
dedit praeterea in sumptum dimidium minae: 370
id distributum sanest ex sententia. DE. Em
huic mandes, siquid recte curatum uelis!
SY. Ehem Demea, haud aspexeram te. quid agitur?
DE. Quid agatur? uostram nequeo mirari satis
rationem. SY. Est hercle inepta, ne dicam dolo, atque 375
absurda. piscis ceteros purga, Dromo;
gongrum istum maxumum in aqua sinito ludere
tantisper; ubi ego rediero, exossabitur;
prius nolo. DE. Haecin flagitia! SY. Miquidem non placent,
et clamo saepe. salsamenta haec, Stephanio, 380
fac macerentur pulcre. DE. Di uostram fidem!
utrum studione id sibi habet an laudi putat
fore, si perdiderit gnatum? uae misero mihi!
uidere uideor iam diem illum, quom hinc egens
profugiet aliquo militatum. SY. O Demea, 385
istuc est sapere, non quod ante pedes modost
uidere, sed etiam illa quae futura sunt
prospicere. DE. Quid? istaec iam penes uos psaltriast?
SY. Ellam intus. DE. Eho, an domist habiturus? SY. Credo, ut est
dementia. DE. Haecin fieri! SY. Inepta lenitas 390
patris et facilitas praua. DE. Fratris me quidem
pudet pigetque. SY. Nimium inter uos, Demea,
(non quia ades praesens dico hoc) pernimium interest.
tu quantus quantu’s nil nisi sapientia es,
ille somnium. sineres uero illum tu tuom 395
facere haec? DE. Sinerem illum? an non sex totis mensibus
prius olfecissem, quam ille quicquam coeperet?
SY. Vigilantiam tuam tu mihi narras? DE. Sic siet
modo ut nunc est, quaeso. SY. Vt suom quisque esse uolt, itast.
DE. Quid eum ? uidistin hodie ? SY. Tuomne filium? 400
abigam hunc rus. iamdudum aliquid ruri agere arbitror.
DE. Satin scis ibi esse? SY. Oh, qui egomet produxi. DE. Optumest:
metui ne haereret hic. SY. Atque iratum admodum.
DE. Quid autem? SY. Adortus iurgiost fratrem apud forum
de psaltria ista. DE. Ain uero? SY. Vah, nil reticuit. 405
nam ut numerabatur forte argentum, interuenit
homo de inprouiso: coepit clamare ‘Aeschine,
haecin flagitia facere te! haec te admittere
indigna genere nostro!’ DE. Oh, lacrumo gaudio.
SY. ‘Non tu hoc argentum perdis, sed uitam tuam.’ 410
DE. Saluos sit spero: est similis maiorum suom. SY. Hui !
DE. Syre, praeceptorum plenust istorum ille. SY. Phy!
domi habuit unde disceret. DE. Fit sedulo:
nil praetermitto: consuefacio: denique
inspicere tamquam in speculum in uitas omnium 415
iubeo atque ex aliis sumere exemplum sibi.
‘hoc facito.’ SY. Recte sane. DE. ‘Hoc fugito.’ SY. Callide.
DE. ‘Hoc laudist.’ SY. Istaec res est. DE. ‘Hoc uitio datur.’
SY. Probissume. DE. Porro autem .. SY. Non hercle otiumst
nunc mi auscultandi. piscis ex sententia 420
nanctus sum: ei mihi ne corrumpantur cautiost:
nam id nobis tam flagitiumst quam illa, Demea,
non facere uobis, quae modo dixti: et quod queo
conseruis ad eundem istunc praecipio modum:
‘hoc salsumst, hoc adustumst, hoc lautumst parum: 425
illud recte: iterum sic memento.’ sedulo
moneo, quae possum pro mea sapientia:
postremo tamquam in speculum in patinas, Demea,
inspicere iubeo et moneo quid facto usus sit.
inepta haec esse, nos quae facimus, sentio; 430
uerum quid facias? ut homost. ita morem geras.
numquid uis? DE. Mentem uobis meliorem dari.
SY. Tu rus hinc ibis? DE. Recta. SY. Nam quid tu hic agas ?
ubi siquid bene praecipias, nemo optemperet. —
DE. Ego uero hinc abeo, quando is, quam ob rem huc ueneram, 435
rus abiit: illum curo unum, ille ad me attinet.
quando ita uolt frater, de istoc ipse uiderit.
sed quis illic est, quem uideo procul? estne Hegio
tribulis noster? si satis cerno, is herclest. uah,
homo amicus nobis iam inde a puero (o di boni, 440
ne illius modi iam magna nobis ciuium
penuriast) homo antiqua uirtute ac fide.
haud cito mali quid ortum ex hoc sit publice.
quam gaudeo, ubi etiam huius generis reliquias
restare uideo! ah, uiuere etiam nunc lubet. 445
opperiar hominem hic, ut salutem et conloquar.