Letter 11 [Book IV.13]

C. Plinius Tacito Suo S.

Salvum te in urbem venisse gaudeo; venisti autem, si quando alias, nunc maxime mihi desideratus. Ipse pauculis adhuc diebus in Tusculano commorabor, ut opusculum quod est in manibus absolvam. Vereor enim ne, si hanc intentionem iam in fine intermisero, aegre resumam. Interim ne quid festinationi meae pereat, quod sum praesens petiturus hac quasi praecursoria epistula rogo. Sed prius accipe causas rogandi.

Proxime cum in patria mea fui, venit ad salutandum municipis mei filius praetextatus. Huic ego "studes?" inquam. Respondit "etiam." "Ubi?" "Mediolani." "Cur non hic?" Et pater eius (erat enim una atque etiam ipse adduxerat puerum) "quia nullos hic praeceptores habemus." "Quare nullos? nam vehementer intererat vestra, qui patres estis," et opportune conplures patres audiebant, "liberos vestros hic potissimum discere. Ubi enim aut iucundius morarentur quam in patria aut pudicius continerentur quam sub oculis parentum aut minore sumptu quam domi? Quantulum est ergo collata pecunia conducere praeceptores, quodque nunc in habitationes, in viatica, in ea quae peregre emuntur (omnia autem peregre emuntur) inpenditis adicere mercedibus? Atque adeo ego, qui nondum liberos habeo, paratus sum pro re publica nostra, quasi pro filia vel parente, tertiam partem eius quod conferre vobis placebit dare. Totum etiam pollicerer, nisi timerem ne hoc munus meum quandoque ambitu corrumperetur, ut accidere multis in locis video, in quibus praeceptores publice conducuntur. Huic vitio occurri uno remedio potest, si parentibus solis ius conducendi relinquatur isdemque religio recte iudicandi necessitate collationis addatur. Nam qui fortasse de alieno neglegentes, certe de suo diligentes erunt dabuntque operam ne a me pecuniam non nisi dignus accipiat, si accepturus et ab ipsis erit. Proinde consentite, conspirate maioremque animum ex meo sumite, qui cupio esse quam plurimum quod debeam conferre. Nihil honestius praestare liberis vestris, nihil gratius patriae potestis. Educentur hic qui hic nascuntur statimque ab infantia natale solum amare frequentare consuescant. Atque utinam tam claros praeceptores inducatis ut finitimis oppidis studia hinc petantur, utque nunc liberi vestri aliena in loca, ita mox alieni in hunc locum confluant."

Haec putavi altius et quasi a fonte repetenda, quo magis scires quam gratum mihi foret, si susciperes quod iniungo. Iniungo autem et pro rei magnitudine rogo ut ex copia studiosorum, quae ad te ex admiratione ingenii tui convenit, circumspicias praeceptores quos sollicitare possimus, sub ea tamen condicione ne cui fidem meam obstringam. Omnia enim libera parentibus servo. Illi iudicent, illi eligant: ego mihi curam tantum et inpendium vindico. Proinde si quis fuerit repertus qui ingenio suo fidat, eat illuc ea lege ut hinc nihil aliud certum quam fiduciam suam ferat. Vale. (IV.13)

Vocabulary and Notes: Pliny offers matching funds for his compatriots at Comum if they want to establish a school there and asks his friend Tacitus to recommend teachers.

2 pauculis adhuc diebus "for the next few days"

3 in Tusculano at a villa at Tusculum

opusculum "a little work": a small volume of verses which Pliny refers to also in letter 14 of book IV

4 intentio effort

5 ne quid festinationi meae pereat "to satisfy my impatience"

6 quasi apologizes for the neologism praecursoria

8 mea patria that is Comum

9 praetextatus i. e. still wearing the bordered boy's toga, before changing to the toga virilis (so under 16 years)

"Studes?" do you go to school?

10 "etiam" yes

Mediolani at Milan (about 30 miles south of Comum)

11 una adverb: "along with, together with" [the boy is understood]

12 praeceptores teachers (of rhetoric)

12-13 vehementer intererat vestra "it would be ever so much in your interest..."

14 potissimum most particularly

15 moror delay, stay, remain

17-20 quantulum .... "what a small matter it would be ... to hire teachers ... and what you now spend on ... to add to the salaries.

18 peregre abroad, away from home

23-4 ambitu corrumperetur "be perverted to private use": Pliny fears nepotism in the choice of professors. "Intrigue among schoolmasters was regularly expected" (Sherwin-White).

27 religio conscientiousness

30 conspiro breathe together: agree, unite (also, especially in Suetonius, "enter into a conspiracy")

38-9 quo magis scires what construction?

45 vindico lay claim to, claim as one's own, arrogate, appropriate

46 ea lege "on this condition"

Projects, people and things

 

HH01518A.gif (838 bytes) Back to letters index